دتکتور شعله IR3 دت‌ترونیکس مدل Det-Tronics X3301S

دتکتور شعله Det-Tronics X3301S نسخه استنلس‌استیل خانواده X3301 و یکی از دتکتورهای حرفه‌ای Multispectrum Infrared برای تشخیص سریع حریق‌های هیدروکربنی در محیط‌های صنعتی پرخطر است. این تجهیز از سه سنسور مستقل مادون‌قرمز به همراه مدارهای پردازش سیگنال استفاده می‌کند تا شعله واقعی را از منابع تابشی مزاحم تشخیص دهد. به همین دلیل X3301 در بازار گاهی با عنوان IR3 شناخته می‌شود، هرچند نام فنی رسمی Det-Tronics برای آن Multispectrum IR Flame Detector است.

حرف S در ساختار مدل X3301 اهمیت دارد. طبق Model Matrix رسمی Det-Tronics، حرف A نشان‌دهنده بدنه آلومینیومی و حرف S نشان‌دهنده Stainless Steel 316 است. بنابراین عبارتی مانند X3301S به نسخه استیل این خانواده اشاره دارد. البته X3301S به‌تنهایی Part Number کامل نیست؛ پس از آن کدهای مربوط به نوع رزوه، خروجی، Approval و Classification قرار می‌گیرند.

این محصول برای محیط‌هایی مانند پالایشگاه، پتروشیمی، Offshore Platform، LNG/LPG Facility، Compressor Station، Turbine Enclosure، Loading Rack، Hangar و صنایع فرایندی طراحی شده است؛ یعنی نقاطی که تأخیر در تشخیص Fire یا ایجاد False Alarm می‌تواند پیامد عملیاتی قابل‌توجهی داشته باشد.

در یک پروژه واقعی، عملکرد دتکتور فقط به مشخصات خود دستگاه بستگی ندارد. جانمایی، Line of Sight، Coverage Mapping و ارتباط آن با طراحی و اجرای سیستم‌های اعلام حریق نیز نقش مستقیمی در عملکرد کل سیستم دارند.

فناوری Multispectrum IR در X3301S

Det-Tronics در X3301 از سه سنسور IR همراه مدارهای پردازش اختصاصی استفاده می‌کند. محدوده حساسیت طیفی این Detector در حدود:

4 تا 5 میکرون

قرار دارد. این محدوده برای تحلیل تابش ناشی از حریق‌های هیدروکربنی اهمیت زیادی دارد.

اما مزیت X3301 فقط وجود سه سنسور نیست. دستگاه رفتار چند محدوده IR را هم‌زمان تحلیل می‌کند تا مشخص کند سیگنال دریافتی واقعاً با مشخصات یک Flame مطابقت دارد یا ناشی از Background Infrared Radiation است.

Det-Tronics این محصول را به‌طور ویژه برای محیط‌هایی توسعه داده که Background IR در آن‌ها یک شرایط طبیعی محسوب می‌شود. همین موضوع X3301 را برای کاربردهایی مانند Turbine Enclosure، Compressor Area و واحدهای فرایندی بسیار مناسب می‌کند.

مقاومت بالا در برابر هشدارهای کاذب

یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از X3301، ترکیب Detection Range بالا و False Alarm Rejection بسیار قوی است.

در صنایع سنگین، تجهیزاتی مانند Heater، Turbine، Compressor، Exhaust System و سطوح بسیار داغ می‌توانند مقدار زیادی Radiation ایجاد کنند. دتکتوری که نتواند این منابع را از حریق واقعی تفکیک کند ممکن است باعث Alarmهای غیرضروری و حتی Process Shutdown شود.

Det-Tronics طراحی Multispectrum این محصول را برای تشخیص حریق‌های Hydrocarbon از سوخت‌های سبک تا سنگین، در کنار حداکثر مقاومت در برابر False Alarm توسعه داده است.

برد تشخیص بسیار بالا

X3301 یکی از Flame Detectorهای دوربرد Det-Tronics است و سازنده آن را دارای Longest FM Approved Detection Range معرفی می‌کند.

عملکرد واقعی آن بر اساس نوع سوخت و اندازه Fire متفاوت است. نتایج رسمی تست Det-Tronics نمونه‌های زیر را نشان می‌دهند:

این مقادیر به Fire Testهای مشخص و Sensitivity Setting تعریف‌شده مربوط هستند و نباید به‌عنوان یک برد ثابت برای تمام شرایط استفاده شوند.

تشخیص Methane و Propane

عملکرد X3301 فقط به Liquid Hydrocarbonها محدود نیست.

در تست رسمی، دستگاه توانسته Methane و Propane Flame با Plume حدود 32 اینچ را در تنظیم Very High Sensitivity از فاصله:

125 ft یا حدود 38.1 متر

با Response Time متوسط حدود 5 ثانیه تشخیص دهد.

این عملکرد در Gas Plant، Compressor Station و مناطق فرآیندی که احتمال Jet Fire وجود دارد اهمیت زیادی دارد.

میدان دید X3301

میدان دید رسمی X3301 برابر است با:

90° Horizontal × 75° Vertical

و Det-Tronics اعلام می‌کند Detector حداقل 70 درصد Detection Distance محور مرکزی را در محدوده Field of View حفظ می‌کند.

در Manual جدید نیز Cone of Vision افقی 90 درجه اعلام شده است. برای Methane در Very High Sensitivity، سازنده پوشش 100 فوت یا 30.5 متر را روی محور و خارج از محور در شرایط تعریف‌شده ذکر می‌کند.

بااین‌حال، هر Flame Detector به Line of Sight مناسب نیاز دارد. Vessel، Pipe Rack، ستون و ماشین‌آلات می‌توانند بخشی از ناحیه خطر را از دید Detector خارج کنند. به همین دلیل، ارتباط طراحی Flame Detection با کنترل پنل اعلام حریق و Cause & Effect پروژه باید از ابتدا مشخص باشد.

زمان پاسخ سریع

Manual فعلی Det-Tronics اعلام می‌کند Typical Response Time مدل استاندارد X3301 معمولاً:

کمتر از 10 ثانیه

است. البته Response واقعی به سوخت، اندازه Fire، فاصله و Sensitivity وابسته است.

برای نمونه، یک n-Heptane Fire یک فوت مربعی در فاصله 100 ft یا حدود 30.5 متر در یکی از تست‌های رسمی با Response حدود 3 ثانیه تشخیص داده شده است.

Det-Tronics حتی Configurationهای مخصوص Automotive ارائه می‌کند که می‌توانند Paint Gun Fire را در کمتر از 0.5 ثانیه شناسایی کنند، اما این قابلیت مربوط به نسخه‌های خاص Automotive است و نباید آن را به همه X3301Sها نسبت داد.

چند سطح Sensitivity

X3301 دارای چند Sensitivity Mode است و Configuration نرم‌افزاری محصول تعیین می‌کند Detector روی چه سطحی تنظیم شود.

در Model Matrix رسمی، نمونه‌هایی مانند:

• Medium
• Very High
• Low
• T-Low

وجود دارند. همچنین Hangar و Automotive Configurationهای خاص خود را دارند.

این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود مهندس بتواند Detector را براساس Fire Scenario، ابعاد Area و شرایط محیطی تنظیم کند.

Automatic Optical Integrity هر 60 ثانیه

یکی از برجسته‌ترین قابلیت‌های X3301 سیستم اختصاصی:

Automatic oᵢ – Optical Integrity

است.

این سیستم یک تست عملکرد Calibrated را هر 60 ثانیه به‌صورت خودکار اجرا می‌کند و عملکرد کامل Detector را بررسی می‌کند. Det-Tronics تصریح می‌کند این تست همان نوع بررسی عملکردی را انجام می‌دهد که در گذشته با Test Lamp انجام می‌شد.

یعنی X3301 در هر ساعت 60 بار سلامت عملکرد تشخیص خود را کنترل می‌کند.

تشخیص کثیفی و انسداد اپتیک

Automatic oᵢ فقط Electronics را بررسی نمی‌کند؛ سلامت مسیر Optical نیز در فرآیند تست ارزیابی می‌شود.

اگر آلودگی سطح Optical باعث شود کمتر از نصف Detection Range باقی بماند، Detector وضعیت Fault ایجاد می‌کند. LED روی دستگاه نیز به رنگ زرد درمی‌آید.

اگر آلودگی موقت باشد و مسیر دوباره پاک شود، oᵢ Fault می‌تواند به‌طور خودکار Clear شود. اگر مشکل باقی بماند، دستگاه نیاز به Cleaning یا Service خواهد داشت.

این قابلیت در محیط‌های Offshore، Dusty Area و پالایشگاه‌ها بسیار ارزشمند است.

Magnetic oᵢ و Manual oᵢ

علاوه بر تست اتوماتیک، X3301 دارای:

Magnetic oᵢ
و
Manual oᵢ

نیز هست.

این دو تست همان Performance Test کالیبره‌شده Automatic oᵢ را اجرا می‌کنند، اما در این حالت Alarm Output نیز فعال می‌شود تا تکنسین بتواند زنجیره Alarm را هنگام Preventive Maintenance بررسی کند.

در نتیجه، برای تست Routine نیازی به یک Test Lamp غیرکالیبره وجود ندارد.

Heated Optics

X3301 دارای Optical System گرم‌شونده با کنترل Microprocessor است.

Heated Optics مقاومت Detector در برابر:

• Ice
• Moisture
• Condensation
• شرایط نامساعد جوی

را افزایش می‌دهد.

در Manual جدید، Heater به‌صورت پیش‌فرض روی 100 درصد تنظیم شده اما از طریق Enhanced Flame Inspector می‌توان آن را بین 0 تا 100 درصد Configure کرد.

این قابلیت برای نصب Outdoor و Offshore اهمیت ویژه‌ای دارد.

Data Logger با ظرفیت 1500 رویداد

X3301 دارای Event Logger داخلی با ظرفیت:

1500 Event

است.

رویدادها همراه با Time و Date Stamp ثبت می‌شوند. این داده‌ها در زمان Troubleshooting، بررسی Fire Event و Maintenance بسیار کاربردی هستند.

در سایت صنعتی، چنین قابلیتی کمک می‌کند تیم فنی بتواند بفهمد Detector در چه زمانی Alarm یا Fault ایجاد کرده و رفتار آن را با شرایط واقعی فرآیند مقایسه کند.

LED سه‌رنگ برای نمایش وضعیت

روی Faceplate دستگاه یک Tri-Color LED قرار دارد.

این LED وضعیت Normal، Fire Alarm و Fault را به‌صورت محلی نشان می‌دهد و هنگام Inspection به تکنسین اجازه می‌دهد بدون تجهیزات جانبی وضعیت اولیه Detector را مشاهده کند.

خروجی Relay

Configuration استاندارد X3301 شامل سه Relay است:

• Fire Alarm Relay
• Fault Relay
• Auxiliary Relay

هر سه Relay دارای Rating برابر:

5A @ 30VDC

هستند.

Alarm Relay به‌صورت Form C طراحی شده و قابلیت Latching یا Non-Latching دارد. Fault Relay نیز به‌صورت Normally Energized کار می‌کند.

این خروجی‌ها امکان یکپارچه‌سازی X3301 با Fire & Gas Panel، PLC یا سایر سیستم‌های کنترل صنعتی را فراهم می‌کنند.

خروجی 0–20mA

در Configurationهای مربوطه، خروجی:

0–20mA

در کنار Relayها ارائه می‌شود.

حداکثر Loop Resistance برابر 500 اهم در ولتاژ 18 تا 19.9VDC و 600 اهم در 20 تا 30VDC است.

وجود Current Output باعث می‌شود سیستم مرکزی بتواند علاوه بر وضعیت Alarm، شرایط مختلف Detector را از طریق Analog Signal دریافت کند.

برای پروژه‌هایی که Flame Detector باید با یک سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر یکپارچه شود، معمولاً Interface و I/O Architecture پروژه تعیین می‌کند Relay یا Analog Output چگونه وارد سیستم مرکزی شود.

HART Communication

Det-Tronics نسخه‌ای از X3301 را با:

HART + Relay + 0–20mA

ارائه می‌کند.

در Model Matrix رسمی، Output Type 23 به همین Configuration اختصاص دارد.

HART امکان Configuration، Diagnostics و Maintenance پیشرفته‌تر را فراهم می‌کند.

بنابراین نباید HART را به همه مدل‌های X3301S نسبت داد؛ Part Number کامل باید بررسی شود.

Eagle Quantum Premier – EQP

یک Configuration دیگر X3301 برای استفاده مستقیم با Eagle Quantum Premier Safety System ارائه می‌شود.

مدل EQP از LON/SLC، یعنی Local Operating Network / Signaling Line Circuit، برای ارتباط دیجیتال با Controller استفاده می‌کند. این شبکه به شکل Fault-Tolerant Loop طراحی شده است.

در مدل EQP، Analog Output و Relay Output وجود ندارند و ارتباط دستگاه مستقیماً از طریق شبکه دیجیتال انجام می‌شود.

Modbus و FDT/DTM

صفحه فعلی Det-Tronics چند روش Communication را برای خانواده X3301 معرفی می‌کند که می‌توانند شامل:

0–20mA، Relay، Modbus، HART، FDT/DTM و EQP

باشند.

نوع دقیق قابلیت ارتباطی به Configuration محصول بستگی دارد و هنگام خرید باید Full Part Number بررسی شود.

معنی دقیق X3301S چیست؟

این نکته برای محصول شما بسیار مهم است.

Model Matrix رسمی Det-Tronics می‌گوید:

بنابراین X3301S یعنی نسخه Stainless Steel خانواده X3301، اما برای تعیین خروجی، Thread و Approval باید ادامه Part Number نیز مشخص باشد.

این نکته در صفحه فروش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا دو X3301S از نظر ظاهر ممکن است تقریباً یکسان باشند، اما از نظر Output یا Certification متفاوت باشند.

بدنه Stainless Steel 316

نسخه موردنظر شما با حرف S دارای:

Stainless Steel 316 / CF8M Cast Housing

است.

وزن تقریبی نسخه Stainless Steel برابر:

13.8 lb یا حدود 6.3 kg

است. در مقایسه، نسخه Aluminum حدود 3.2 کیلوگرم وزن دارد.

Housing استیل برای Offshore Platform، مناطق ساحلی، صنایع شیمیایی و محیط‌هایی که خوردگی یک عامل مهم است، انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.

چهار ورودی کابل

X3301 در Configurationهای فعلی دارای چهار ورودی Conduit است که می‌توانند به شکل:

¾ inch NPT

یا:

M25

باشند.

نوع Thread از Part Number مشخص می‌شود و باید هنگام سفارش با Cable Gland و استاندارد سایت مطابقت داشته باشد.

ولتاژ کاری

Operating Voltage رسمی محصول:

24VDC Nominal

با محدوده:

18 تا 30VDC

است.

مصرف توان بدون Heater حدود 4 وات در 24VDC است و هنگام Alarm به حدود 5.2 وات می‌رسد. Heater نیز می‌تواند حداکثر حدود 8 وات مصرف داشته باشد.

این مقادیر هنگام انتخاب Power Supply و محاسبه Voltage Drop کابل اهمیت دارند.

محدوده دمای کاری

Operating Temperature استاندارد X3301 برابر:

-40°C تا +75°C

است.

Storage Temperature نیز:

-55°C تا +85°C

اعلام شده است. بعضی Hazardous Location Ratingها بسته به Configuration محدوده‌های وسیع‌تری تا +125°C دارند، اما این موضوع باید از Certificate و Nameplate مدل دقیق بررسی شود.

IP66/IP67 و Type 4X

X3301 در Housingهای مناسب دارای:

IP66/IP67

و NEMA/Type 4X است.

این درجه حفاظت همراه بدنه استیل 316، X3301S را برای محیط‌های سخت Outdoor و Industrial مناسب می‌کند.

استانداردها و تأییدیه‌ها

Det-Tronics برای X3301 مجموعه گسترده‌ای از Certificationها ارائه کرده است که بسته به Configuration شامل مواردی مانند:

• FM
• CSA
• ATEX
• IECEx
• EN54-10
• DNV
• US Coast Guard
• SIL 2

می‌شوند.

سازنده X3301 را SIL 2 Capable معرفی می‌کند، اما این Certification فقط برای مدل‌های مشخص صدق می‌کند و Part Number واقعی باید با Safety Manual تطبیق داده شود.

کاربردهای دتکتور شعله Det-Tronics X3301S در پالایشگاه و پتروشیمی

Refinery و Production Facility از کاربردهای رسمی X3301 هستند.

وجود Background IR، تجهیزات داغ و احتمال نشت Hydrocarbon در این محیط‌ها به Detectorی نیاز دارد که در کنار Detection سریع، False Alarm Rejection بالایی داشته باشد. فناوری Multispectrum X3301 دقیقاً برای چنین شرایطی طراحی شده است.

در یک پروژه کامل، ایمن سازه وزین می‌تواند طراحی، انتخاب تجهیزات و اجرای سیستم‌های اعلام و اطفای حریق را در قالب یک معماری یکپارچه انجام دهد.

کاربرد در Offshore

Offshore Production Platform و Offshore Production Ship نیز در فهرست کاربردهای رسمی Det-Tronics قرار دارند.

در این شرایط، Stainless Steel 316 نسخه X3301S مزیت مهمی دارد؛ زیرا رطوبت بالا، نمک و شرایط خورنده دائماً تجهیزات را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

کاربرد در LNG و LPG

Det-Tronics، LNG/LPG Facility را نیز یکی از کاربردهای X3301 معرفی کرده است.

در چنین محیط‌هایی، Jet Fire و Pool Fire می‌توانند ظرف مدت بسیار کوتاهی توسعه پیدا کنند. Response سریع و عملکرد مناسب X3301 برای Methane و Propane باعث می‌شود این مدل برای چنین کاربردهایی گزینه مهمی باشد.

کاربرد در Turbine Enclosure

Turbine Enclosure یکی از محیط‌های چالش‌برانگیز برای Flame Detection است؛ زیرا Background IR بسیار بالایی دارد.

Det-Tronics به‌طور مشخص X3301 را برای شرایطی معرفی می‌کند که Background Infrared Radiation بخشی طبیعی از محیط است. همین موضوع یکی از دلایل استفاده گسترده این Detector در توربین‌ها و تجهیزات مکانیکی داغ محسوب می‌شود.

جدول مشخصات فنی دتکتور شعله Det-Tronics X3301S

مشخصات جدول از Specification Sheet و Manual رسمی فعلی Det-Tronics استخراج شده‌اند.

وضعیت فعلی X3301

X3301 برخلاف بسیاری از Flame Detectorهای قدیمی، همچنان یک محصول فعال در سبد Det-Tronics است. صفحه رسمی محصول، Manual نسخه فوریه 2026 و کاتالوگ 2026 سازنده همچنان این خانواده را ارائه می‌کنند.

این موضوع X3301S را نه‌تنها برای Replacement پروژه‌های موجود، بلکه برای بررسی در پروژه‌های جدید صنعتی نیز به گزینه‌ای قابل‌توجه تبدیل می‌کند.

اطلاعات اصلی و آخرین اسناد فنی در صفحه رسمی سازنده در دسترس است:

صفحه رسمی Det-Tronics X3301 Multispectrum IR Flame Detector

جمع‌بندی

دتکتور شعله Det-Tronics X3301S نسخه Stainless Steel 316 از خانواده X3301 و یک آشکارساز حرفه‌ای Multispectrum IR با سه سنسور مادون‌قرمز است. دتکتور شعله Det-Tronics X3301S برای شناسایی حریق‌های Hydrocarbon در محیط‌هایی طراحی شده که علاوه بر Detection Range بالا، مقاومت در برابر Background IR و False Alarm اهمیت زیادی دارد.

Automatic Optical Integrity هر 60 ثانیه، Heated Optics، Event Logging تا 1500 رویداد، چند سطح Sensitivity، Relayهای 5 آمپر، 0–20mA، HART و EQP در Configurationهای مربوطه، IP66/IP67 و Housing استیل 316 از مهم‌ترین ویژگی‌های این محصول هستند.

برد بسیار زیاد برای برخی Fire Testها و عملکرد مناسب در Refinery، LNG/LPG، Offshore Platform، Compressor Station و Turbine Enclosure باعث شده X3301 یکی از محصولات شاخص Det-Tronics در Flame Detection صنعتی باشد.