پرشر سوئیچ ضد انفجار 50 بار؛ کنترل ایمن فشار در محیط‌های صنعتی

پرشر سوئیچ ضد انفجار 50 بار وسیله‌ای برای کنترل فشار در محیط‌های صنعتی و پرخطر است. این تجهیز زمانی که فشار به مقدار مشخصی برسد، یک فرمان الکتریکی صادر می‌کند. این فرمان می‌تواند باعث روشن یا خاموش شدن پمپ، فعال شدن آلارم، توقف کمپرسور یا اجرای یک فرمان ایمنی شود. به همین دلیل از پرشر سوئیچ‌های ضد انفجار در پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها، صنایع نفت و گاز، نیروگاه‌ها و خطوط فرایندی استفاده می‌شود.

این مدل با عنوان 50 بار در لیست موجودی شما ثبت شده است. با این حال چون برند و شماره فنی دقیق محصول مشخص نیست، بهتر است فعلاً عدد 50 بار را به‌عنوان رده فشاری محصول معرفی کنیم و مواردی مانند محدوده دقیق تنظیم، نوع اتصال، جنس بدنه و تأییدیه ضد انفجار را بعد از بررسی پلاک دستگاه نهایی کنیم.

پرشر سوئیچ ضد انفجار چیست؟

پرشر سوئیچ یا «کلید فشار» وسیله‌ای است که فشار را بررسی می‌کند و وقتی فشار به حد تعیین‌شده برسد، وضعیت کنتاکت الکتریکی خود را تغییر می‌دهد.

برای مثال فرض کنید یک پمپ باید تا فشار 40 بار کار کند. اگر فشار از این مقدار بیشتر شود، پرشر سوئیچ می‌تواند فرمان خاموش شدن پمپ را صادر کند. به این ترتیب از افزایش بیش از حد فشار و آسیب به تجهیزات جلوگیری می‌شود.

برخلاف ترانسمیتر فشار که مقدار فشار را به‌صورت پیوسته به سیستم کنترل می‌فرستد، پرشر سوئیچ معمولاً برای یک فرمان مشخص استفاده می‌شود؛ یعنی فشار بالا رفت یا پایین آمد، فرمان بدهد.

چرا به آن «ضد انفجار» می‌گویند؟

داخل پرشر سوئیچ یک کنتاکت الکتریکی وجود دارد. هنگام باز و بسته شدن این کنتاکت ممکن است جرقه بسیار کوچکی ایجاد شود.

در محیط معمولی این موضوع مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند، اما در محیطی که گاز یا بخار قابل اشتعال وجود دارد، همین جرقه می‌تواند خطرناک باشد.

به همین دلیل مدل ضد انفجار داخل یک محفظه مقاوم قرار می‌گیرد. این محفظه طوری طراحی می‌شود که اگر داخل تجهیز جرقه یا حتی احتراق کوچکی ایجاد شد، شعله به محیط بیرون منتقل نشود.

استانداردهای سری IEC 60079 برای همین نوع تجهیزات تدوین شده‌اند و شرایط ساخت و استفاده تجهیزات الکتریکی در محیط‌های مستعد انفجار را مشخص می‌کنند.

فشار 50 بار یعنی چه؟

50 بار تقریباً برابر با فشار بسیار بالاتری نسبت به سیستم‌های ساختمانی معمولی است و بیشتر در تجهیزات صنعتی دیده می‌شود.

اما یک نکته مهم وجود دارد. روی بعضی پرشر سوئیچ‌ها عدد 50 بار می‌تواند نشان‌دهنده حداکثر فشار کاری باشد و روی بعضی مدل‌ها می‌تواند محدوده تنظیم فشار را مشخص کند.

بنابراین تا زمانی که پلاک محصول را نبینیم، بهتر است ننویسیم «قابل تنظیم از صفر تا 50 بار». عبارت دقیق‌تر این است:

پرشر سوئیچ ضد انفجار مناسب سیستم‌های صنعتی با فشار تا محدوده 50 بار، بسته به مشخصات مدل.

پرشر سوئیچ چگونه کار می‌کند؟

فشار سیال وارد قسمت حساس پرشر سوئیچ می‌شود. این قسمت می‌تواند یک دیافراگم، پیستون یا لوله مخصوص فشار باشد.

با افزایش فشار، این قسمت حرکت می‌کند. وقتی فشار به مقدار تنظیم‌شده برسد، مکانیزم داخلی کنتاکت را تغییر می‌دهد.

در همین لحظه سیستم می‌تواند یکی از فرمان‌های زیر را اجرا کند:

• روشن کردن آلارم فشار بالا
• خاموش کردن پمپ
• توقف کمپرسور
• روشن کردن پمپ کمکی
• قطع یک شیر برقی
• ارسال فرمان به تابلو کنترل

این ساختار ساده باعث شده پرشر سوئیچ یکی از تجهیزات بسیار کاربردی در سیستم‌های صنعتی باشد.

نقطه تنظیم فشار چیست؟

نقطه تنظیم یا Set Point همان فشاری است که تعیین می‌کنیم پرشر سوئیچ در آن عمل کند.

مثلاً اگر نقطه تنظیم را روی 35 بار قرار دهیم، وقتی فشار به حدود 35 بار برسد، سوئیچ تغییر وضعیت می‌دهد.

در بعضی مدل‌ها این مقدار از کارخانه تنظیم می‌شود و در بعضی مدل‌ها کاربر می‌تواند آن را تنظیم کند.

برای سیستم‌های مهم بهتر است بعد از تنظیم، فشار واقعی عملکرد با دستگاه کالیبراسیون بررسی شود.

تفاوت فشار روشن شدن و برگشت چیست؟

پرشر سوئیچ معمولاً در یک فشار عمل می‌کند و در فشار کمی متفاوت به حالت اولیه برمی‌گردد.

برای مثال ممکن است در 40 بار فرمان بدهد، اما بعد از کاهش فشار در 37 بار به حالت قبلی برگردد.

این اختلاف باعث می‌شود تجهیزات مرتب روشن و خاموش نشوند.

اگر این فاصله وجود نداشته باشد، کوچک‌ترین نوسان فشار می‌تواند باعث قطع و وصل سریع پمپ یا کمپرسور شود.

کاربرد در پمپ‌ها

یکی از رایج‌ترین کاربردهای پرشر سوئیچ، کنترل پمپ است.

اگر فشار خروجی پمپ بیش از حد بالا برود، پرشر سوئیچ می‌تواند فرمان توقف بدهد. همچنین اگر فشار بیش از حد کم شود، سیستم می‌تواند آلارم ایجاد کند.

این موضوع در پمپ‌های صنعتی، بوسترپمپ‌ها، سیستم‌های هیدرولیک و تجهیزات فرایندی اهمیت زیادی دارد.

کاربرد در کمپرسورها

کمپرسورها نیز به کنترل فشار دقیق نیاز دارند.

اگر فشار مخزن یا خط خروجی بیش از حد بالا برود، پرشر سوئیچ می‌تواند کمپرسور را خاموش کند.

در برخی سیستم‌ها دو پرشر سوئیچ نصب می‌شود؛ یکی برای فشار پایین و دیگری برای فشار بالا.

به این ترتیب سیستم کنترل می‌تواند شرایط غیرعادی را سریع تشخیص دهد.

کاربرد در صنایع نفت و گاز

در صنایع نفت و گاز، فشار بخش مهمی از فرایند است.

پرشر سوئیچ ضد انفجار می‌تواند روی خطوط گاز، سیستم‌های هیدرولیک، تجهیزات پمپاژ، کمپرسورها و واحدهای فرایندی نصب شود.

چون احتمال وجود گاز قابل اشتعال در این محیط‌ها وجود دارد، استفاده از مدل معمولی توصیه نمی‌شود و تجهیز باید تأییدیه مناسب محیط خطرناک را داشته باشد.

برای آشنایی با سایر تجهیزات صنعتی و حفاظتی می‌توانید به ایمن سازه وزین مراجعه کنید.

کاربرد در پتروشیمی

در واحدهای پتروشیمی، فشار زیاد یا کم می‌تواند نشانه یک مشکل جدی باشد.

پرشر سوئیچ می‌تواند قبل از ایجاد آسیب بزرگ، سیستم را متوقف کند یا آلارم بدهد.

برای مثال می‌توان از آن برای کنترل فشار:

• خطوط انتقال
• مخازن
• پمپ‌ها
• کمپرسورها
• سیستم‌های تزریق
• خطوط هوای فشرده

استفاده کرد.

استفاده برای فشار بالا و فشار پایین

یک پرشر سوئیچ فقط برای فشار بالا استفاده نمی‌شود.

بسته به تنظیم و نوع اتصال، می‌توان از آن برای تشخیص فشار پایین نیز استفاده کرد.

برای مثال در یک خط روغن‌کاری، افت فشار می‌تواند خطرناک باشد. در این حالت پرشر سوئیچ می‌تواند هنگام پایین آمدن فشار، موتور را متوقف کند تا تجهیزات آسیب نبینند.

اتصال NO و NC چیست؟

در بسیاری از پرشر سوئیچ‌ها سه ترمینال وجود دارد:

COM، NO و NC

NO یعنی کنتاکت در حالت عادی باز است.

NC یعنی کنتاکت در حالت عادی بسته است.

با تغییر فشار، وضعیت این کنتاکت‌ها تغییر می‌کند.

این امکان به طراح سیستم اجازه می‌دهد مشخص کند در شرایط عادی مدار باز باشد یا بسته.

آیا پرشر سوئیچ به برق نیاز دارد؟

در بسیاری از پرشر سوئیچ‌های مکانیکی، قسمت حس‌کننده فشار برای کار کردن به برق نیاز ندارد.

فشار به‌صورت مکانیکی باعث حرکت داخلی می‌شود و کنتاکت را تغییر می‌دهد.

اما برای انتقال فرمان الکتریکی، کنتاکت در یک مدار قرار می‌گیرد.

بنابراین باید ولتاژ و جریان مجاز کنتاکت با مدار کنترل هماهنگ باشد.

جنس بدنه چه اهمیتی دارد؟

پرشر سوئیچ‌های ضد انفجار معمولاً با بدنه آلومینیومی یا استنلس استیل ساخته می‌شوند.

بدنه استنلس استیل برای محیط‌های مرطوب، خورنده و دریایی گزینه مناسبی است.

بدنه آلومینیومی وزن کمتر و قیمت مناسب‌تری دارد و در بسیاری از پروژه‌های صنعتی استفاده می‌شود.

جنس دقیق محصول موجود شما باید از روی پلاک یا دیتاشیت بررسی شود.

درجه حفاظت IP

در محیط‌های صنعتی، علاوه بر خطر انفجار، گردوغبار و آب نیز وجود دارد.

به همین دلیل بسیاری از پرشر سوئیچ‌های صنعتی با درجه حفاظت‌هایی مانند IP65 یا IP66 تولید می‌شوند.

برای مثال IP66 یعنی بدنه در برابر ورود گردوغبار و پاشش شدید آب مقاومت بالایی دارد.

اما چون مدل دقیق محصول شما مشخص نیست، نباید یک عدد IP مشخص را به‌صورت قطعی در سایت درج کنیم.

اتصال فرایندی

قسمت پایین پرشر سوئیچ به خط لوله یا مخزن متصل می‌شود.

این اتصال می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد، مانند:

• 1/4 اینچ NPT
• 1/2 اینچ NPT
• BSP
• رزوه متریک

نوع اتصال باید دقیقاً با سیستم پروژه هماهنگ باشد.

استفاده از تبدیل نامناسب می‌تواند باعث نشتی یا ایجاد فشار مکانیکی روی تجهیز شود.

محل مناسب نصب

پرشر سوئیچ باید در جایی نصب شود که فشار واقعی سیستم را دریافت کند.

اگر خط دارای ضربان شدید فشار است، ممکن است نیاز به تجهیزات جانبی مانند Snubber باشد.

همچنین بهتر است تجهیز در محلی قرار گیرد که تکنسین بتواند برای تنظیم و سرویس به آن دسترسی داشته باشد.

در محیط‌های ضد انفجار نیز کابل‌کشی و گلند باید مطابق استاندارد همان منطقه انجام شود.

نصب در محیط‌های مستعد انفجار

در محیط‌های خطرناک فقط خود پرشر سوئیچ مهم نیست.

گلند کابل، جعبه تقسیم، کابل، اتصال زمین و نحوه نصب هم باید با استاندارد ضد انفجار سازگار باشند.

اگر یک پرشر سوئیچ ضد انفجار را با گلند معمولی نصب کنیم، کل مجموعه ممکن است دیگر ایمنی لازم را نداشته باشد.

همچنین نباید روی بدنه ضد انفجار سوراخ اضافی ایجاد کرد.

کاربرد در سیستم اعلام خطر

کنتاکت پرشر سوئیچ می‌تواند به سیستم کنترل یا حتی ماژول ورودی یک سیستم اعلام خطر متصل شود.

در این حالت، وقتی فشار از حد مجاز خارج شود، سیستم مرکزی آلارم ایجاد می‌کند.

اگر قرار است این تجهیز به کنترل پنل اعلام حریق یا یک سیستم مانیتورینگ مرکزی متصل شود، نوع ورودی و ولتاژ مدار باید از قبل بررسی شوند.

فرق پرشر سوئیچ با گیج فشار

گیج فشار فقط مقدار فشار را نمایش می‌دهد.

پرشر سوئیچ وظیفه دیگری دارد؛ وقتی فشار به حد مشخصی برسد، فرمان الکتریکی ایجاد می‌کند.

در بعضی پروژه‌ها هر دو کنار هم نصب می‌شوند.

گیج برای مشاهده فشار و پرشر سوئیچ برای فرمان ایمنی استفاده می‌شود.

تفاوت پرشر سوئیچ با ترانسمیتر فشار

ترانسمیتر فشار مقدار دقیق فشار را به‌صورت پیوسته به PLC یا سیستم کنترل ارسال می‌کند.

پرشر سوئیچ فقط زمانی واکنش نشان می‌دهد که فشار به حد تنظیم‌شده برسد.

اگر سیستم فقط نیاز به فرمان «فشار زیاد شد» یا «فشار کم شد» دارد، پرشر سوئیچ ساده‌تر و اقتصادی‌تر است.

اگر اپراتور بخواهد مقدار فشار را لحظه‌به‌لحظه روی مانیتور ببیند، ترانسمیتر انتخاب مناسب‌تری است.

تست و کالیبراسیون

برای تست پرشر سوئیچ باید فشار کنترل‌شده به ورودی آن اعمال شود.

تکنسین فشار را آرام بالا می‌برد و بررسی می‌کند سوئیچ در چه فشاری تغییر وضعیت می‌دهد.

سپس فشار را پایین می‌آورد تا نقطه برگشت مشخص شود.

این تست کمک می‌کند مطمئن شویم پرشر سوئیچ هنوز در محدوده صحیح عمل می‌کند.

نگهداری

در بازدید دوره‌ای بهتر است موارد زیر بررسی شوند:

• نشتی از اتصال فشار
• خوردگی بدنه
• سلامت کابل و گلند
• شل نبودن پیچ‌ها
• عملکرد درست کنتاکت
• فشار واقعی عملکرد
• وضعیت اتصال زمین
• سلامت محفظه ضد انفجار

اگر تجهیز ضربه خورده یا بدنه آن ترک خورده باشد، بهتر است قبل از استفاده دوباره بررسی فنی کامل انجام شود.

مشخصات فنی پرشر سوئیچ ضد انفجار 50 بار

هنگام خرید به چه نکاتی دقت کنیم؟

برای خرید یک پرشر سوئیچ 50 بار فقط عدد فشار کافی نیست.

ابتدا باید مشخص شود فشار کاری واقعی چقدر است. سپس باید نوع اتصال، جنس بدنه، نوع سیال، دمای محیط و نوع خروجی بررسی شود.

در محیط ضد انفجار نیز مهم‌ترین بخش، بررسی کد ضد انفجار و تأییدیه دستگاه است.

همچنین باید مشخص شود دستگاه قرار است فشار بالا را کنترل کند یا فشار پایین.

اگر هدف کنترل پمپ یا کمپرسور باشد، ظرفیت کنتاکت نیز اهمیت دارد.

جمع‌بندی

پرشر سوئیچ ضد انفجار 50 بار وسیله‌ای کاربردی برای کنترل فشار و حفاظت از تجهیزات صنعتی است. این محصول می‌تواند در فشار مشخص فرمان بدهد و از آن برای روشن یا خاموش کردن پمپ، توقف کمپرسور، ایجاد آلارم یا اجرای فرمان ایمنی استفاده کرد.

ویژگی ضد انفجار آن باعث می‌شود برای محیط‌هایی مثل پالایشگاه، پتروشیمی، صنایع نفت و گاز و واحدهای فرایندی مناسب باشد؛ البته تأییدیه دقیق باید با شرایط پروژه هماهنگ باشد.

برای انتخاب صحیح، بهتر است فشار کاری، نوع سیال، نوع اتصال، جنس بدنه و محدوده تنظیم قبل از خرید بررسی شوند.